.
شنبه 1 ارديبهشت 1397.

صنایع نقره

صنایع نقره

نقره که معادل لاتین آن Silver می باشد از خانواده فلزات نجیب (گرانبها) شامل طلا، پلاتین، نقره و پلادیوم است. علامت شیمیایی نقره Ag با عدد اتمی 47 دارای چگالی 10/4و در دمای 961 درجه سانتیگراد شروع به ذوب شدن می نماید. واحد بین الملل توزین فلزات گرانبها اونس تروا بوده و هر اونس تروا معادل 31/1034 گرم می باشد.

واحد قدیمی توزین و روابط انها بشرح زیر است:

·        یک گندم معادل 0/04882گرم

·        یک نخود معادل 4 گندم برابر 0/1953گرم

·        یک مثقال معادل 24 نخود برابر 4/6082گرم

نقره خالص بصورت شمش، ساچمه و قرص عرضه می گردد و چون نقره خالص بسیار نرم است جهت ساخت ظروف و زیور آلات آنرا بصورت آلیاژ استفاده می کنند تا استحکام مورد نظر حاصل شود. مهم ترین آلیاژ نقره با مس بدست می آید. مقدار نقره خالص موجود در 1000 سهم از آلیاژ را اعیار گویند. ظروف ساخته شده معمولا با عیار 840 ، 900 و 925 عرضه می گردند. استاندارد جهانی عیار 925 بوده و به نقره استرلینگ مشهور است.

استاندارد بازار ایران در مورد ظروف 840 و در مورد زیورآلات 925 می باشد.

نام سازنده و عیار مربوطه باید در قسمتی از کار حک شده باشد، این مورد در تشخیص موارد تقلبی برای خریداران کمک زیادی می نماید

نگهداری ظروف نقره

رایج ترین سئوال مشتریان روش جلوگیری از سیاه شدن نقره می باشد.

در پاسخ باید گفت نقره در مجاورت هوا با ذرات گوگرد موجود وارد واکنش شده و یک لایه زرد رنگ سولفید روی آن تشکیل می گردد. این لایه به مرور زمان ضخیم تر شده و به رنگ قهوه ای و سپس کبود در می آید. اساسا هیچ روش موثری برای جلوگیری از سیاه شدن نقره شناخته نشده است. اخیرا از یک لایه لاک محافظ برای ظروف استفاده می شود که کاملا رضایت بخش نیست زیرا از جلای نقره کاسته شده و با ایجاد کوچکترین خراش روی لاک قسمت خراشیده شده سیاه می شود.

در مورد زیورآلات نیز از یک پوشش بسیار نازک رادیم جهت محافظت استفاده می شود که برای برخی افراد حساسیت زاست. بهترین و با صرفه ترین روش نگهداری ظروف نقره استفاده کردن و تمیز نمودن آن با یک پارچه نرم و تمیز می باشد

سبک های نقره کاری

هنر نقره کاری یکی از اصیل ترین هنرهای ایران بوده و شهرهای تبریز و اصفهان و زنجان در این هنر صاحب سبک هستند. جکاکی روی نقره مختص تبریز بوده و به نام کار تبریز شهرت دارد. در این سبک نقش و نگارها بوسیله قلم ساده فولادی و توسط دست روی نقره جکاکی می گردد.

طراجی زیبا و هنرمندانه، عمق حکاکی، پیوستگی و صاف بودن اثر قلم، لحیم کاری و پرداخت خوب از مشخصات یک کار با کیفیت بالا می باشد. قلم اصفهان که در مناطق مرکزی ایران رواج دارد دارای فرو رفتگی ها و برجستگیها روی کار می باشد و با استفاده از چکش و قلمهای متنوع فولادی و قیر انجام می گیرد.

ملیله کاری یکی از ظریف ترین هنرها روی فلز است این هنر در هر سه شهر تبریز، اصفهان و زنجان رواج دارد. در حال جاضر زنجان مرکز اصلی ملیله نقره بوده و شهرت جهانی دارد.

خواص و کاربردهای نقره

نقره خاصیت میکروب کشی بالایی دارد. در اکواریوم ها و استخرهایی که ماهیان گران قیمت نگهداری می شوند یک قطعه نقره قرار می دهند تا باکتریهای موجود را از بین ببرند. جورابهای نانو سیلور که ضد بو هستند مثال دیگری برای این خاصیت نقره می باشند.

نقره بالاترین رسانایی را در بین قلزات دارا است اما بدلیل قیمت بالای آن از مس در برق رسانی استفاده می شود. نقره بالاترین انعکاس را در بین فلزات دارا می باشد طوریکه نقره پرداخت شده صد در صد نور تابیده شده را منعکس می کند و همانند آینه رفتار می کند. نقره همچنین در صنایع عکاسی و رادیوگرافی کاربرد ویژه ای دارد.

نقره کاری

بشر از چهار هزار سال ق.م، پس از کشف طلا، با کاربرد نقره آشنا بوده است. نقره فلزی است که مانند طلا و مس به صورت خالص در طبیعت موجود است،ولی بیشترین مقدار آن از سنگ معدن استخراج می شود.آثار کشف شده در تپه های سیلک کاشان متعلق به هزاره چهارم ق.م،یادآور این نکته است که مردم این ناحیه از ایران با کاربرد این فلز پالایش و ساخت اشیاء سیمین،آشنایی کامل داشته اند.معادن بسیاری در نقاط مختلف ایران دارای سنگ نقره هستند،از جمله:معادن نخلک در میانه کویر لوت در شمال انارک،که در زمان ساسانیان از محصول آنها به ویژه در ساخت ظروف سیمین استفاده می شد.هنر نقره کاری در عصر ساسانیان رونق بسیار داشت.از مقایسه اشیاء مکشوفه ساسانی با کارهای مشابه هم عصر خود در بیزانس و روم،استنباط میشود که این دو هنر در تکنیک کار و اسلوب ساخت،نباید تفاوت چندانی با یکدیگر داشته باشند.نقره کاران ساسانی سه روش زیرین را در ساخت ظروف به کار می برده اند:

۱-ساخت اشیاء نقره به وسیله چکش کاری،۲- هنر فلزکاری ریختگی در اشیاء سیمین،۳-ساخت ظروف آستردار.

روش ساخت

برای ساخت ظروف نقره،پس از عیار کردن نقره با مس،نقره را ذوب کرده و داخل قالبی که نام آن ریچه(ریجه)است می ریزند.ریچه به شکل دو صفحه آهنی که یکی از آنها دارای دو زه در اطراف آن است،می باشد.این دو صفحه را در هم چفت کرده و از شکاف بالای آن نقره مذاب را درون آن می ریزند تا به صورت شمش درآید.شمش را توسط دستگاه نورد که شامل دو غلتک سنگین است،به ضخامتهای موردنیاز،نازک می کنند.روشهای نقره سازی که در حال حاضرمورد استفاده قرار میگیرد عبارتند از:

چکش کاری :در این روش برای ساخت ظرف تنها از چکش استفاده می شود.به طور مثال برای ساخت کاسه ای با دهانه۳۰سانتیمتر،اندازه ورق نقره را ۶-۵سانتیمتر اضافه تر می گیرند و به وسیله چکش آنرا گود می کنند(فُرو می گیرند)تا به شکل دلخواه درآید.

خمکاری  با استفاده از قالب:در این روش ورق نقره روی قالبهای مخصوص کشیده و به وسیله میله ای که دستگیره چوبی دارد،آنقدر ورق را روی قالب می کشند تا شکل قالب را به خود بگیرد و سپس آن را از قالب جدا می کنند.

ریخته گری:ساخت ظروف به وسیله قالبهایی از جنس نقره،برنج و به خصوص آلومینیوم است.برای مثال برای ساختن دسته یک گلدان که جدا روی ظرف نصب می شود،ابتدا درون قالب را از ماسه مرطوب پرمی کنند(برای جداشدن آسان نقره از قالب)،سپس نیمه دیگر قالب را روی آن گذاشته و فشار می دهندونقره مذاب را از شکاف،داخل قالب می ریزند.پس از خارج کردن نقره شکل گرفته،قسمت هایی که همسان نیست را سوهان کاری می کنند.

پرسکاری:در پرسکاری با استفاده از یک قالب و دستگاه پرس،نقره را به شکل مورد نظر درمی آورند که بیشتر برای ظروف تخت استفاده می شود.دستگاه پرس دارای دو قالب منفی ومثبت است که با فشار در هم چفت شده و نقره را به شکل مورد نظر درمی آورند.

 پس از ساخته شدن ظرف،یک لایه از روی ظرف را می تراشند،که به آن چرخکاری گفته می شود تا ظرف براق شود.اگر ظرف دارای لبه باشد،ابتدا یک زه دور لبه آن لحیم می کنند و سپس آنرا برای قلمزنی آماده می کنند.زمان لحیم کاری ماده ای به نام تنکا(بوراکسB2O3)به قطه می زنند،تا به خوبی به ظرف متصل شود.در حال حاضر افراد چندانی توانایی ساخت ظروف با روش چکش کاری را ندارند و بیشتر از روش خمکاری و پرس این کار را انجام می دهند.

حکاکی روی نقره بر روی ورقه هایی از آلیاژ نقره و مس پس از پیاده کردن طرح اولیه، با قلم زنی و بنا به ضرورت طرح، برش کاری، خم کاری، لحیم کاری و در نهایت کمک گرفتن از برخی توانمندی‌های علوم و فنون مختلف همچون فعالیت‌های شیمیایی، در قالب برخی ظروف، وسایل و تابلوهای هنری و غیره انجام می‌شود.

علی رغم اینکه تنوع محصولات در هنر نقره به سبک تبریز زیاد است ولی هنر نقره به سبک زنجان و اصفهان در دنیا بیشتر از هنر نقره به سبک تبریز شناخته شده‌تر است.

هنر نقره به سبک تبریز، حکاکی و قلم زنی بدون استفاده از چکش است، بدین ترتیب که با استفاده از قلم فولادی بانیروی دست بر روی فلز نقره کنده کاری انجام می‌شود. در صورتیکه در سبک اصفهانی قلم زنی با چکش انجام می‌گیرد.

خدمات شرکت بازرگانی پارسا

شرکت بازرگانی پارسابا ایجاد گروهی متشکل از متخصصین هنر نقره کاری و متخصصین امور بازرگانی و صادرات صنایع دستی ایران توانسته با عرضه این محصولات در بازارهای جهانی این هنر عالی ایرانی را معرفی و کمک ارزنده ای به تولید کنندگان این هنر در فروش بین المللی داشته باشد.

همچنین لازم به ذکر است ارائه محصولات و صنایع دستی ایرانی در بازارهای بین المللی از اهداف مهم این شرکت به شمار می رود که تاکنون توانسته در این امر گام های مثبت فراوانی بردارد.